تعمیر و نگهداری 4 سد با نرم‌افزارهای CMMS

با توجه به اینکه برای تأسیس یک نیروگاه آبی به اختصاص حدود هزار و 200 میلیارد تومان اعتبارات نیاز است، محققان کشور به منظور افزایش عمر مفید سدها پایلوت طرح «کلینیک سد» را در نیروگاه سد «کارون4» پیاده‌سازی کردند و از این طریق توانستند با کمترین هزینه، تعمیر و نگهداری از نیروگاه‌های پیچیده برق‌آبی را به شایسته‌ترین روش انجام دهند و قرار است این طرح بر روی 4 سد دیگر نیز اجرایی شود.

به گزارش مهندسی خوردگی، حسن اطاعتی، مجری طرح و معاون بهره‌برداری شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران در گفت‌وگو با ایسنا، آب را یک محصول استراتژیک و گران‌بها توصیف کرد و افزود: امروز کمبود آب در دنیا به بحران تبدیل شده است؛ چه بسا که از 50 سال قبل نیز فعالان این حوزه در خصوص کمبودهای آب هشدار می‌داده‌اند.

وی گفت: از سال 82 مسؤولیت صیانت از سدها در دو حوزه تجهیزات نیروگاهی و سازه‌های ساختمانی به ما واگذار شد که در این زمینه مفهوم جدیدی را به عنوان «کلینیک سد» تعریف کردیم. اطاعتی با تاکید بر اینکه در این کلینیک بررسی دو مقوله «تجهیزات» و «سازه‌های تکمیل‌شده» پیگیری می‌شود، توضیح داد: در حوزه تجهیزات به تعمیر و نگهداری تخصصی از تمام تجهیزات بخش‌های مختلف شامل هیدرومکانیکی، الکتریکی و مکانیکی و پست‌های انتقال برق نیاز داریم تا بتوانیم به طور مستمر پاسخگوی نیازهای شبکه باشیم.

مجری طرح کارون4، با تأکید بر اینکه در این طرح برای تعمیر و نگهداری تجهیزات تنها به تعمیر و نگهداری بسنده نشده، ادامه داد: در این راستا تحت عنوان مدیریت دارایی‌های فیزیکی (Pass 55 – Physical Asset Management) و یا (ISO 55000) فعالیت خود را دنبال کردیم؛ بر این اساس، تعمیر و نگهداری تنها بخش کوچکی از مدیریت دارایی‌های فیزیکی است، چراکه دارایی‌های فیزیکی شامل انسان، اعتبار، اطلاعات و سرمایه و تجهیزات فیزیکی می‌شود.

عرضه نرم‌افزارهای بومی برای صیانت از سدها

وی از طراحی و پیاده‌سازی نرم‌افزاری به نام (Computer Maintenance Management System) CMMS خبر داد و گفت: در نرم‌افزار سیستم مدیریت نگهداری و کامپیوتری که برای پروژه کلینیک سد پیاده‌سازی شده است، 12 ماژول یا قسمت خاص تعریف شد؛ ضمن آنکه بانک اطلاعات وسیعی چون مشخصات فنی و چک لیست‌های تعمیر و نگهداری سدها و نیروگاه‌ها را در مدت 2 سال در آن ایجاد کردیم.

اطاعتی با تأکید بر اینکه این نرم‌افزار هم‌اکنون کاربردی شده و داده‌های موثقی را از آن دریافت کرده‌ایم، ادامه داد: با استفاده از داده‌های این نرم‌افزار توانستیم برنامه مطلوبی در زمینه مدیریت تعمیر و نگهداری سدها پیاده‌سازی کنیم؛ به گونه‌ای که موفق شدیم جایزه کانادا در این زمینه را دریافت کنیم.

معاون بهره‌برداری شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران به جزییات نرم‌افزار ذکر شده پرداخت و افزود: CMMS یک نرم‌افزار بانک اطلاعاتی است که تمام داده‌های مربوط به تجهیزات در آن قرار داده می‌شود. این نرم‌افزار به گونه‌ای طراحی شده است که در زمان‌های نیاز، هشدارهایی را منتشر می‌کند و بر اساس آن، اقدامات لازم در زمینه رفع اشکال و ریشه‌یابی پیدایش مشکل صورت می‌گیرد.

اطاعتی با تأکید بر اینکه 30 تا 40 درصد نقص‌های تجهیزات پس از تعمیر و نگهداری رخ می‌دهد، یادآور شد: این امر به دلیل عدم ریشه‌یابی اشکالات ایجاد شده است؛ ولی این چالش را با استفاده از این نرم‌افزار رفع کرده‌ایم.

وی با بیان اینکه با ارائه نرم‌افزار CMMS نسل جدیدی از روش‌های بهره‌برداری و نگهداری از نیروگاه‌های برق‌آبی عرضه شده است، اضافه کرد: این نرم‌افزار برای اولین بار در نیروگاه سد «کارون4» پیاده‌سازی شد و نتایج به دست آمده نشان داد که با کمترین هزینه و با استفاده از نرم‌افزارها و تفکیک وظایف می‌توان تعمیر و نگهداری از نیروگاه‌های پیچیده برق‌آبی را به شایسته‌ترین روش انجام داد.

مجری طرح کارون4 همچنین از ادامه استفاده از این رویکرد نوین در سدهای «سیمره»، «گتوند» و «سیاه بیشه» خبر داد.

تلاش برای پایش سدها از طریق ابزار دقیق

اطاعتی، رسوب‌گذاری، پایش کمی و کیفی آب و بررسی ابزار دقیق نصب‌شده در بدنه سدها را از دیگر اقدامات انجام شده در «کلینیک سد» نام برد و گفت: از زمانی که ابزار دقیق در بدنه سد نصب می‌شود، باید وضعیت سد دائماً تحلیل و تمام تغییرات در این ابزارها تفسیر شود تا بر اساس آن بررسی کنیم که چه تغییراتی در سد در حال ایجاد شدن است؛ چرا که کوچکترین خطا در تحلیل داده‌های سد گاهی می‌تواند منجر به فروپاشی در بدنه سد و یا سازه‌های وابسته به آن شود.

وی ادامه داد: بر این اساس در سد «کارون4» قرائت ابزار دقیق نصب‌شده در بدنه سد توسط متخصصان این کلینیک در حال انجام است و گزارش‌های آن سالانه برای شرکت مدیریت منابع آب ارسال می‌شود.

ضرورت توسعه «کلینیک سد»

معاون بهره‌برداری شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران با اشاره به ضرورت توسعه ایده نوین «کلینیک سد» یادآور شد: برای تأسیس یک نیروگاه آبی نیاز به اختصاص حدود هزار و 200 میلیارد تومان و چندین سال زمان است؛ ضمن آنکه موجب اشتغال‌زایی و دیگر منافع سرشار اجتماعی در منطقه خواهد شد.

به گفته وی، زمانی که سدی در منطقه‌ای ایجاد می‌شود با تاریخ، جغرافیا و نبض زندگی افراد در منطقه سروکار دارد؛ از این رو باید بهترین روش‌ها برای نگهداری سدها پیاده‌سازی شود تا مردم ساکن در مناطق بتوانند از سدهای ساخته‌شده کسب درآمد کنند.

اطاعتی، عمر متوسط سدهای ساخته شده را 50 سال دانست و یادآور شد: اگر مراقبت‌های ویژه در حوزه‌های مختلف از جمله رسوب انجام نشود، عمر مفید این سدها به شدت کاهش خواهد یافت و این اتفاقی است که در سدهای «سفید رود» و «دز» شاهد آن هستیم. اگر روش‌های نگهداری از سدها به صورت استاندارد اجرایی شود، امکان بهره‌برداری حتی 100 ساله از سدها نیز برای ما فراهم خواهد شد.

این محقق با تأکید بر اینکه دنیا در زمینه نگهداری و بهره‌برداری از سدها پیشرفت‌های چشمگیری داشته‌ است، اضافه کرد: برای علاج‌بخشی قسمت کوچکی از سد «دز» که مربوط به برداشتن رسوبات این سد می‌شود، به حدود 300 میلیارد تومان اعتبار نیاز داریم، ولی با اختصاص مبالغ بمراتب کمتری در سال برای اجرای «کلینیک سد» می‌توان عمر مفید سدها را افزایش داد.

مجری طرح کلینیک سد، با تأکید بر اینکه 97 درصد از آب‌های دنیا، شور است، خاطرنشان کرد: تنها 3 درصد آب دنیا قابل شرب است که از این میزان 2 درصد آب‌های شیرین در قطب است و یک در صد از آب‌های شیرین در پشت سدها جمع می‌شود؛ از این رو ما از یک درصد آب شیرین برای جمعیت رو به رشد استفاده می‌کنیم و باید این مراقبت‌ها از مخازن سدها صورت گیرد.

به گفته وی، با پیاده‌سازی «کلینیک سد» تاکنون 370 اقدام اصلاحی بر روی سد «کارون4» اجرایی شده است.

نمایی از نیروگاه سد «کارون4»

اطاعتی با تأکید بر اهمیت سدسازی در کاهش بروز سیلاب، گفت: در پشت سد «کارون4» حدود 2 و نیم میلیارد متر مکعب آب جمع شده و در ماه‌های اخیر دو سیلاب عظیم در سرشاخه رودخانه‌های «بازفت» و «اروند رود» از طریق این سد دریافت شد که در مرحله اول 210 میلیون متر مکعب و در مرحله دوم 200 میلیون متر مکعب آب ناشی از این سیلاب در این سد جمع شد که این اعداد به معنای کل حجم آب مخزن سد «امیرکبیر» است.

آخرین وضعیت اجرای پروژه «کلینیک سد»

اطاعتی با تأکید بر اینکه این طرح تاکنون تنها بر روی سد «کارون4» اجرایی شده است، افزود: براساس برنامه‌ریزی‌های انجام شده، این طرح بر روی سدهای «گتوند»، «سیمره»، «سیاه بیشه» و نیروگاه زیر زمینی «لوارک» در نزدیکی تهران اجرایی خواهد شد.

وی تأکید کرد: زیرساخت‌های لازم برای اجرای این طرح در این چهار حوزه ایجاد شده است.

اولین نفری باشید که نظر می دهد.

دیدگاهی بنویسید

آدرس ایمیل شما محفوظ می ماند